Καλλιέργειες

Τι είναι το Gojiberry και γιατί να το βάλω στην διατροφή μου;

Το γκότζι μπέρι επιστημονικά ονομάζεται (Lycium barbarum) και ανήκει στο γένος (Lycium) και στην οικογένεια των σολανωδών (Solanaceae), δηλαδή στην ίδια οικογένεια που ανήκει η ντομάτα, η πατάτα, κλπ που συναντάται στην Ασία και την Νότια Ευρώπη.

Στη Γαλλία, υπάρχουν στη φύση τρία είδη του γένους Lycium. To (Lycium europaeum), το (Lycium barbarum) και το (Lycium chinensis). Από αυτά τα δύο πρώτα είναι αυτοφυή φυτά της Νοτίου Ευρώπης ενώ το τρίτο έχει εισαχθεί από την Ανατολική Ασία, αλλά έχει προσαρμοσθεί σε πολλά ευρωπαϊκά περιβάλλοντα.

Τα είδη του γένους (Lycium) είναι γνωστά από τα αρχαία χρόνια από τους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους σαν φαρμακευτικά φυτά. Στην συνέχεια ξεχάσθηκαν και επανήλθαν στην επιφάνεια σαν πολύ ενδιαφέροντα φαρμακευτικά φυτά, μετά από την αλματώδη οικονομική πρόοδο της Κίνας από τις αρχές του 2000 με την γενική ονομασία «καρποί γκόζι».

Τα δύο είδη που δίνουν κόκκινους καρπούς είναι το (Lycium barbarum) και το

(Lycium chinensis). Από αυτά το (Lycium barbarum) περιέχει μεγαλύτερες ποσότητες βιταμινών, ανόργανων αλάτων και αντιοξειδωτικών ουσιών.

Οι καρποί του γκότζι μπέρρι είναι καρποί που έχουν μεγάλη φαρμακευτική φήμη στην Ασία και γι αυτό έχουν περιληφθεί στην φαρμακολογία της Κίνας.

Οι πιο γνωστές ποικιλίες αυτού του είδους είναι:

(Lycium barbarum) var.auranticarpum K.F.Ching

(Lycium barbarum) var.barbarum

goji berry

 

 

Περιγραφή του φυτού

Το (Lycium barbarum) είναι ένας θάμνος που φθάνει σε ύψος από 1- 3 μέτρα με εύκαμπτους κρεμάμενους βραχίονες που έχουν λίγα αγκάθια.

Τα φύλλα του είναι μονήρη, ή πολλά μαζί, μακρόστενα ελλειπτικά, με μήκος 2-3 εκατοστά και πλάτος 3-3,5 εκατοστά.

Το άνθος του φέρεται συνδέεται με τον βλαστό με ένα μίσχο, αποτελείται δε από ένα κάλυκα σε σχήμα καμπάνας μήκους 4-5 χιλιοστά. Αποτελείται από 2 λοβούς και μία στεφάνη με κόκκινο χρώμα μήκους 8-10 χιλιοστών. Η άνθηση του κλιμακώνεται από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Ο καρπός του είναι κόκκινη έως πορτοκαλί χρώματος ράγα, η οποία έχει μακρόστενο σχήμα με γεύση ευχάριστη αλλά και ελαφρά έντονη. Η ωρίμανση γίνεται από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο.

Η καλλιέργεια του γκότζι μπέρρι

Το ηπειρωτικό κλίμα που έχει όμως μία περίοδο τουλάχιστον 185 ημερών χωρίς παγετούς (ασχέτως από το υψόμετρο) είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την άνθηση και την καρποφορία του γκότζι. Επίσης μία διαφορά θερμοκρασιών μεταξύ ημέρας και νύχτας 15ο κατά την περίοδο που αποκαθίστανται τα αποθέματα των ριζών. Άλλη προϋπόθεση είναι μία διάρκεια 3300 ωρών ηλιοφάνειας ετησίως επιτρέπει την σύνθεση των αντιοξειδωτικών από το φυτό.

Μπορεί να καλλιεργηθεί ακόμη και σε περιοχές με χαμηλή ετήσια βροχόπτωση της τάξεως των 200 mm βροχής αλλά βέβαια θα πρέπει να γίνεται άρδευση τουλάχιστον την ξηρή περίοδο.

Το Lycium barbarum είναι φυτό που προτιμά τις εύκρατες και ηλιόλουστες περιοχές και τα αλκαλικά και με καλή στράγγιση εδάφη. Δεν μπορεί να αναπτυχθεί σε περιοχές που επικρατούν θερμοκρασίες -22ο C ούτε τους παγετούς ανοίξεως όταν οι βλαστοί είναι ακόμη τρυφεροί. Το εύρος των θερμοκρασιών στο οποίο μπορεί να επιβιώσει είναι μεγάλο.

Αντέχει από  –20οC (κάποιοι αναφέρουν έως και -25οC)  μέχρι + 40οC. Προτιμάει μέρη με ηλιοφάνεια τις περισσότερες ώρες της ημέρας, ή τουλάχιστον ημισκιερά. Μπορεί να αντέξει μέχρι και στα πιο ξερά καλοκαίρια! Το εντυπωσιακό είναι ότι το καλοκαίρι,  με την μεγάλη ζέστη, ίσως να χάσει τα φύλλα του και να μοιάζει σαν να ξεράθηκε. Αυτό όμως δεν κρατάει για  πολύ. Μέσα σε διάστημα 7-10 ημερών ξαναχτυπάει καινούρια φυλλαράκια, πιο ζωντανά και πιο πυκνά.

Η πρώτη μικρή παραγωγή αρχίζει από τον δεύτερο χρόνο ενώ μπαίνει σε πλήρη παραγωγή από τον τέταρτο χρόνο.

Αναπτύσσεται πολύ καλά σε διάφορα εδάφη, από πολύ βαριά, αργιλώδη εδάφη έως αμμώδη, με ρΗ από 7,5-8. Βέβαια, τα είδαμε να αναπτύσσονται καλά και σε εδάφη με χαμηλότερο ρΗ. Το αλκαλικό έδαφος παίζει ρόλο στην ποσότητα ή την ποιότητα της παραγωγής. Το σημαντικό είναι το έδαφος να έχει καλή στραγγιστική ικανότητα  και να αερίζεται.

Όσοι θέλουν να καλλιεργήσουν το φυτό σε γλάστρα, καλύτερα είναι να προτιμήσουν μια γλάστρα βαθιά, γιατί το φυτό αυτό έχει πολύ βαθύ ριζικό σύστημα. Το φάρδος της γλάστρας δεν παίζει σημαντικό ρόλο.

goji berry

 

 

Η αποξήρανση των καρπών

Η αποξήρανση των καρπών δεν είναι δύσκολη. Μπορούν να αποξηρανθούν με φυσικό τρόπο όπως οι σταφίδες, είτε σε αποξηραντήρια σταφίδας με αέρα, χωρίς την προσθήκη χημικών.

Σύσταση των καρπών

Οι αποξηραμένοι καρποί του γκότζι μπέρρι (τα 100 gr), περιέχουν μεγάλο αριθμό βιταμινών: C (42 mg), Β1, Β2 (0,6-1,3mg),Β6, β-καροτίνη (1,1-7mg) και Ε και πολύ σημαντικών για τον ανθρώπινο οργανισμό ανόργανων αλάτων κάλιο (1132 mg), ψευδάργυρο (2mg), σίδηρο (9mg), χαλκό, ασβέστιο (112mg), γερμάνιο, σελήνιο(50μg) και φωσφόρο(112mg).

Επίσης με την μέθοδο της χρωματογραφίας έχουν βρεθεί οι κάτωθι χημικές ενώσεις:

  • Πολυσακσαρίτες. Οι πολυσακχαρίτες αποτελούν την πιο σημαντική ομάδα ουσιών του καρπού του γκότζι. Περιέχει είκοσι πολυσακχαρίτες και 6 μονοσακχαρίτες. Η περιεκτικότητα ποικίλει ανάλογα τον συγγραφέα αλλά γενικά είναι γύρω στο 23% στους καρπούς. Οι πολυσακχαρίτες ευρίσκονται σε πεπτίδια ή σε πρωτείνες συνδεδεμένα με άλλες χημικές ενώσεις.

  • Έχει 11 μακροστοιχεία και 22 ιχνοστοιχεία

  • Καροτινοειδή (ζεαξανθίνη, β-κρυπτοξανθίνη και τα ισομερή του, όπως και η νεοξανθίνη). Τα καροτινοειδή αυξάνουν με την ωρίμανση των καρπών. Τα κυριότερα είναι το διπαλματικό της ζεαξανθίνηςπου αποτελεί το 56% των καροτινοειδών, η β-κρυπτοξανθίνη, το μονοπαλμιτικό της ζεαξανθίνης, η ζεαξανθίνη και το β-καροτίνιο.

  • Η περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, είναι μεταξύ 42- 100mg που ισοδυναμεί με την αντίστοιχη περιεκτικότητα του λεμονιού και του πορτοκαλιού.

  • Περιέχει 5 ακόρεστα λιπαρά οξέα, μεταξύ των οποίων είναι λινολεικό οξύ, το α-λινολεικό οξύ, το παλμιτικό οξύ, το μυριστικό οξύ. Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα και το αιθέριο έλαιο του, αποτελούνται κυρίως από το παλμιτικό οξύ (κορεσμένο), το λινολεικό οξύ (ω6), το μυριστικό οξύ (κορεσμένο), και το β-ελεμόλ.

  • Περιέχει φυτοστερόλες όπως είναι η β-σιτοστερόλη, και άλλες.

  • Φλαβονοειδή (διγλυκοζίδιο της κερσετόλης, ρουτίνη, κεμφερόλη-3-Ο-ρουτινοζίδιο)

  • Φαινολικά οξέα (χλωροζενικό οξύ, καφεικό οξύ, καφειλκυνικό οξύ, ρ-κουμαρικό).

  • Υπάρχουν επίσης ελεύθερα αμινοξέα με κυριότερο την προλίνη, αλλά και μη πρωτεϊνικής προελεύσεως αμινοξέα όπως είναι η ταυρίνη, το γ-αμινοβουτυρικό οξύ και η μπεταίνη.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του καρπού

1.Αντιοξειδωτική δράση

Η αυξημένη παραγωγή ελεύθερων ριζών στον οργανισμό του ανθρώπου μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές στα μακρομόρια και τα κύτταρα του οργανισμού. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες μπορούν να δράσουν σε διάφορα στάδια. Ανάλογα με το επίπεδο της επίδρασης που έχουν οι αντιοξειδωτικές ουσίες συμπεριφέρονται διαφορετικά.

Στο γκότζι, οι βιταμίνες C και Ε, τα καροτινοειδή, τα φλαβονοειδή, τα φαινολικά οξέα και οι πολυσακχαρίτες, παίζουν σημαντικό αντιοξειδωτικό ρόλο αν και διαφορετικό στον οργανισμό του ανθρώπου.

Πολλά αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά αλλά και πολλά φρούτα και λαχανικά έχουν αντιοξειδωτική δράση. Ο Cai και συνεργάτες του (2004) αξιολόγησαν την αντιοξειδωτική αυτή δράση 112 ειδών με την μέθοδο TEAC.

Επιστημονικό

όνομα

Κοινό

όνομα

Μέρος του φυτού (ξηρό)

TEAC

Punica granatum

Ρόδι

επιδερμίδα

6240

Camellia sinensis

Τσάι

Νέο φύλλο

5268

Rheum sinensis

Ρέον

Ρίζα

2108

Lycium barbarum

Γκότζι

καρπός

491

Lycopersicon

Esculentum

Ντομάτα

Καρπός

149

Brassica oleracea

Μπρόκολο

Καρπός

101

Actinidia chinensis

Ακτινίδιο

καρπός

49

Από τον προηγούμενο πίνακα φαίνεται ότι ενώ σε σχέση με τον μέσο όρο σε TEAC (788) το γκότζι ευρίσκεται κάτω από αυτόν (491) σε σχέση με τα φρούτα και τα λαχανικά, έχουν πολύ μεγαλύτερη περιεκτικότητα.

Σύμφωνα με το πιο γνωστό τέστ αξιολόγησης αντιοξειδωτικής δράσης ORAC το γκότζι έχει πολύ καλή θέση.

Επιστημονικό

όνομα

Τμήμα του φυτού

ORAC (μmol TE/100g)

Cinnamomum verum

Φλοιός καννέλας

131420

Theobroma cacao

Κακάο σκόνη καρπού

40200

Junglans regia

καρύδι

13541

Cynara scolymus

αγγινάρα

6552

Vitis vinifera

Κόκκινο κρασί

4523

Punica granatum

ρόδι

4479

Malus pumila

μήλο

3898

Lyceum barbarum

Γκότζι

3290

Brassica oleracea

Κόκκινο λάχανο

3145

Camellia sinensis

Πράσινο τσάι

1253

Lycopersicon esculatum

Ντομάτα καρπό

179

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο καρπός του γκότζι έχει προληπτική δράση όσον αφορά ασθένειες όπως ο διαβήτης, μερικά είδη καρκίνου, ηπατίτιδα, θρόμβωση.

2.Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος

Σε πειράματα επάνω σε πειραματόζωα έχει παρατηρηθεί ότι με κατανάλωση καρπών γκότζι, αύξηση των λευκοκυττάρων Τα με αποτέλεσμα την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την εμφάνιση αντικαρκινικών ιδιοτήτων.

3.Υπογλυκαιμικά και υπολιπαιμικά φαινόμενα

Μία κατανάλωση 10 ημερών με διάφορα παράγωγα των καρπών του γκότζι, από κουνέλια που παρουσίαζαν υπερλιπαιμία λόγω του διαβήτη, μείωση σε σημαντικό βαθμό την γλυκαιμία τους, αλλά και την συνολική περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και κυρίως σε τριγλυκερίδια.

4.Αντιμετώπιση της στειρότητας

Οι πολυσακχαρίτες του γκότζι είναι ουσίες που θεωρούνται ότι δρουν εναντίον της στειρότητας.

5.Προστασία εναντίον της ασθένειας Αλζχάιμερ

Επίσης οι πολυσακχαρίτες του γκότζι ενεργούν ανασταλτικά έναντι της ασθένειας αλζχάιμερ.

goji berry

Οι χρήσεις του γκότζι μπέρρι

Στην μαγειρική

Στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τον Francois Couplan, τα νεαρά φύλλα του γκότζι, μπορούν να καταναλωθούν μαγειρεμένα όπως επίσης και σαν αφέψημα. Λόγω της περιεκτικότητας που έχουν οι καρποί σε σαπωνίνες και σολανίνη, καλύτερα είναι οι καρποί να καταναλώνονται σαν αποξηραμένοι αφού έχουν συγκομισθεί σε πλήρη ωριμότητα και όχι νωποί για να αποφεύγονται τυχόν στομαχικές ανωμαλίες.

Στην Κίνα

Στην Κίνα παρασκευάζεται ένα έδεσμα από καρπούς γκότζι με φύλλα από κράμβη. Επίσης υπάρχει μία πολύ μεγάλη παράδοση κατανάλωσης των «λειτουργικών τρόφιμα» στην Κίνα με στόχο την ισορροπία στον ανθρώπινο οργανισμό του qi την ενίσχυση της λειτουργίας του συκωτιού και των νεφρών σύμφωνα με την παραδοσιακή κινέζικη ιατρική.

Συνήθως καταναλώνεται το γκότζι μέσα σε σούπες με ρύζι, ή σε φαγητά με λαχανικά ή κοτόπουλο.

Επίσης χρησιμοποιείται σαν αφέψημα μαζί με το τσάι, ή με τα άνθη του χρυσάνθεμου. Το βρίσκουμε επίσης σαν «τονωτικό» σε λικέρ γκότζι που παρασκευάζεται με εμβάπτιση σε αλκοόλ ενός μίγματος καρπών γκότζι αλλά και ginseng.

Φαρμακευτικές χρήσεις

Το γκότζι χρησιμοποιείται σαν φαρμακευτικό φυτό στην Κίνα εδώ και 2000 χρόνια. Μόνο όμως ο καρπός του Lycium barbarum έχει αναγνωρισθεί σαν φαρμακευτικός. Ο καρπός του γκότζι θεωρείται ότι τονώνει την λειτουργία του συκωτιού, των νεφρών αλλά και βελτιώνει την όραση.

Πηγη:www.gojiberrygreece.net